pisownia wyrazu cmentarz

W nazwach obiektów przestrzeni publicznej wprowadzono pisownię wielką literą stojącego na początku wyrazu aleja, brama, bulwar, osiedle, plac, park, kopiec, kościół, klasztor, pałac, willa, zamek, most, molo, pomnik, cmentarz. Które zatem formy podanych w przykładzie zdań są poprawne? „Odwiedziłem Cmentarz wojenny nr 220 w Kleciach” czy „Odwiedziłem Cmentarz Wojenny Nr 220 w Kleciach”. „Dzieje Cmentarza żydowskiego w Toruniu” czy „Dzieje Cmentarza Żydowskiego w Toruniu”.

Opublikowano: 29 stycznia 2026

Aby ustalić poprawną pisownię, należy najpierw rozstrzygnąć, czy mamy do czynienia z nazwą własną. Ewa Kołodziejek, Danuty Krzyżyk, Aldona Skudrzyk i Barbara Sobczak, autorki “Małego słownika ortograficznego” (Polska Akademia Nauk, Warszawa 2025) bazującego na zasadach pisowni wprowadzonych od 1 stycznia 2026 r., wskazują, że wyraz cmentarz zapisujemy małą literą w takich połączeniach, jak: cmentarz katolicki, wileński, wojskowy, zabytkowy, a zatem określających wyznanie, lokalizację, przeznaczenie czy jego walory. Tę grupę można by rozszerzyć o wspomniane przymiotniki wojenny czy żydowski, odwołują one bowiem do podobnych cech jak wspomniane wyżej. Gdy jednak stykamy się z nazwą własną, wielkie litery obowiązują nie tylko w pierwszym członie, lecz we wszystkich częściach składowych z wyjątkiem przyimków, spójników, skrótów i wyrazu imienia, np. Cmentarz Powązkowski, Cmentarz św. Wawrzyńca w Szadku, Cmentarz Komunalny nr 2 im. Ofiar II Wojny Światowej w Toruniu

Za niepoprawne należy uznać zatem z pewnością zapisy: Cmentarz wojenny nr 220 w Kleciach, Cmentarz żydowski w Toruniu, gdyż dochodzi w nich do pomieszania dwóch sposobów graficznego oznaczania elementów przestrzeni. Jeśli uznamy, że są to nazwy wyróżniające konkretny obiekt w mieście, powinniśmy użyć wielkich liter (Cmentarz Wojenny nr 220 w Kleciach). Zapis małymi literami byłby z kolei możliwy, by oznaczyć przeznaczenie obiektu, tj. wskazać na profesję osób na danym cmentarzu spoczywających (żołnierze) czy ich wyznanie/narodowość (Żydzi). W zdaniu W naszym mieście jest jeden cmentarz żydowski, cztery cmentarze katolickie i dwa cmentarze wojenne małe litery znalazłyby zatem uzasadnienie.

Katarzyna Burska 

Zakład Współczesnego Języka Polskiego
Instytut Filologii Polskiej i Logopedii UŁ
Poradnia językowa
ul. Pomorska 171/173
90-236 Łódź

Funduszepleu
Projekt Multiportalu UŁ współfinansowany z funduszy Unii Europejskiej w ramach konkursu NCBR