odmiana wyrazu procent

Szanowni Państwo, zwracam się z pytaniem dotyczącym formy „półtora procenta” w kontekście odpisu podatkowego na Organizacje Pożytku Publicznego (OPP). Zdaję sobie sprawę, że według normy wzorcowej poprawna forma to „półtora procent”. Chciałbym jednak zapytać, czy w tym konkretnym kontekście dopuszczalna jest forma z końcówką -a, traktowana nie jako ułamek matematyczny, lecz jako nazwa własna mechanizmu społeczno-prawnego?

Moja argumentacja opiera się na tym, że:

Struktura jest zamrożona: W kontekście OPP nie występuje żadna inna wartość (nie mówimy o „jednym procencie” czy „dwóch procentach” wsparcia, lecz o tym konkretnym, sztywnym rozwiązaniu).

Leksemizacja: Wyrażenie to przestało pełnić funkcję ilościową, a zaczęło identyfikacyjną – stało się „etykietą” konkretnej instytucji podatkowej, podobnie jak nazwy programów socjalnych.

Identyfikacja: W powszechnym odczuciu „półtora procenta” to nazwa „przycisku” w systemie, a nie wynik dzielenia.

Czy w związku z powyższym można uznać, że w kontekście akcji OPP forma „półtora procenta” zyskała status idiomu/terminu, który rządzi się własnymi prawami składniowymi, czy też należy bezwzględnie trzymać się paradygmatu liczebnika ułamkowego?

 

Opublikowano: 25 marca 2026

Reguły poprawnościowe jasno wskazują, że rzeczownik procent w połączeniu z liczebnikami ułamkowymi w każdym przypadku przyjmuje postać procent. Podobnie zresztą rzecz się ma w połączeniu z liczebnikami oznaczającymi całości w mianowniku, dopełniaczu i bierniku. Prawidłowe są zatem sformułowania: napisał test na 77,5 procent; zysk wyniósł 3,2 procent; 25 procent studentów było nieobecnych na zajęciach. Nie widzę żadnego powodu, dla którego należałoby uczynić wyjątek i w odniesieniu do kwoty przekazywanej z podatku dochodowego na OPP używać innej formy. Co więcej, upowszechnianie połączenia półtora procenta mogłoby się przyczynić do zakorzenienia tej formy w świadomości użytkowników polszczyzny, a to z kolei sprawiłoby, że używaliby jej także w innych sytuacjach komunikacyjnych i nie dostrzegali błędu. 

Katarzyna Burska 

Zakład Współczesnego Języka Polskiego
Instytut Filologii Polskiej i Logopedii UŁ
Poradnia językowa
ul. Pomorska 171/173
90-236 Łódź

Funduszepleu
Projekt Multiportalu UŁ współfinansowany z funduszy Unii Europejskiej w ramach konkursu NCBR