Odmiana skrótowców

Dzień dobry,

szanowni Państwo, czy odmieniamy skróty nazw instytucji, np. GUS, ARiMR, KOWR, IUNG itd.? Do tej pory wydawało mi się, że skrótowce powinno się odmieniać, ale ostatnio autorzy licznych prac protestują przeciwko odmianie, m.in. powyższych skrótowców. Ponadto sami zainteresowani nie stosują odmiany. Jak właściwie powinno być?

Z wyrazami szacunku

Opublikowano:

Skrócone formy nazw np. jakiejś instytucji, przedsiębiorstwa, firmy, urzędu, organizacji czy stowarzyszenia to skrótowce. Składają się z początkowych liter, głosek lub pierwszych sylab nazwy wyjściowej. Skrótowce traktujemy jak rzeczowniki, a więc jak jednostki należące do deklinacji. O odmianie skrótowców decyduje ich wymowa, choć niektórych zakończonych na spółgłoskę w ogóle nie odmieniamy (np. ZSRR). Zasadniczo skrótowce zakończone w wymowie na spółgłoskę odmieniają się jak rzeczowniki męskonieżywotne (KPN, GUS, ARiMR itd.). Przy wyborze deklinacji miękkotematowej lub twardotematowej, a także stosowaniu wymian spółgłoskowych i samogłoskowych decydują te same zasady, co przy odmianie rzeczowników pospolitych. Przykładowo mielibyśmy zatem następujące formy: GUS, GUS-u, GUS-owi, GUS, GUS-em, GUS-ie, GUS-ie itd.; w miejscowniku: o ARiMR-ze, o KOWR-ze.

Skrótowce zakończone w wymowie na nieakcentowaną samogłoskę -a odmieniają się jak rzeczowniki żeńskie (POLFA). Z kolei zakończone na -a akcentowane (SGH, PTTK) oraz na -e, -i, -o, -u (KGB, WSI, PKO, PZU) pozostają nieodmienne.  

Pozdrawiam

Anna Sokół-Klein

Zakład Współczesnego Języka Polskiego
Instytut Filologii Polskiej i Logopedii UŁ
Poradnia językowa
ul. Pomorska 171/173
90-236 Łódź

Funduszepleu
Projekt Multiportalu UŁ współfinansowany z funduszy Unii Europejskiej w ramach konkursu NCBR