Kandydaci czy kandydaty?

Dzień dobry, zwracam się z prośbą o rozstrzygnięcie wątpliwości dotyczącej poprawnej formy mianownika liczby mnogiej rzeczownika „kandydat” w kontekście technicznym (konkretnie w grze sudoku). W grze tej „kandydatami” (ang. candidates) nazywa się cyfry, które potencjalnie mogą zostać wpisane w daną komórkę, a więc nazwę osobową przenosi się na obiekt nieżywotny (cyfrę). Czy w takim przypadku poprawna jest wyłącznie forma męskoosobowa „kandydaci” (na zasadzie personifikacji), czy też dopuszczalne — a może wskazane dla odróżnienia od osób — jest użycie formy niemęskoosobowej „kandydaty”? Obecnie częściej spotyka się formę „kandydaci”, lecz może to wynikać z kalki znaczeniowej i bezrefleksyjnego użycia formy podstawowej. Słowniki ogólne notują „kandydaty” jako formę deprecjatywną, jednak w literaturze fachowej zdarzają się zmiany rodzaju gramatycznego przy terminologizacji.

Pozdrawiam

Opublikowano: 22 lutego 2026

Zadał Pan interesujące pytanie z pogranicza poprawności językowej i socjolingwistyki informatycznej. Dotyczy ono mechanizmu terminologizacji, czyli procesu, w którym wyraz z języka ogólnego staje się precyzyjnym terminem w konkretnej dziedzinie. Rozstrzygając tę kwestię, należy wziąć pod uwagę zarówno normę systemową, jak i uzus (zwyczaj językowy) panujący w naukach ścisłych i technicznych.

W języku polskim rzeczowniki męskoosobowe, przenoszone do świata przedmiotów lub pojęć abstrakcyjnych, zazwyczaj zmieniają kategorię na męskonieżywotną. Wiąże się to ze zmianą końcówki w mianowniku liczby mnogiej, co obrazują pary:

  • pilot (osoba) – piloci oraz pilot (urządzenie) – piloty

  • dziadek (członek rodziny) – dziadkowie oraz dziadek (do orzechów) – dziadki

Zgodnie z tą logiką kandydat jako cyfra mógłby przyjąć formę kandydaty. Dlaczego zatem praktyka językowa podpowiada nam formę kandydaci? Po pierwsze, w grach logicznych często personifikujemy elementy, traktując je jako „aktorów” podejmujących działania (podobnie jak w szachach: „goniec bije pionka”). Po drugie, angielska forma candidates jest neutralna rodzajowo, co sprzyja powielaniu polskiej formy domyślnej (męskoosobowej). Wreszcie, sudoku nie doczekało się jeszcze w Polsce tak sztywnej kodyfikacji terminologicznej jak szachy czy brydż.

W związku powyższym, w oficjalnym opisie zasad oraz w interfejsie aplikacji rekomenduję stosowanie formy kandydaci. Jest to wybór bezpieczniejszy i powszechniejszy. 
Choć z czysto lingwistycznego punktu widzenia można bronić formy kandydaty, to w komunikacji z użytkownikiem najważniejsza jest zrozumiałość i zgodność z powszechnym zwyczajem (uzusem), a współczesna polszczyzna techniczna wykazuje silną tendencję do zachowywania form osobowych w nazewnictwie funkcji i ról obiektowych 
(np. w programowaniu: subskrybenci, klienci, agenci).

Pozdrawiam

Elwira Olejniczak

Zakład Współczesnego Języka Polskiego
Instytut Filologii Polskiej i Logopedii UŁ
Poradnia językowa
ul. Pomorska 171/173
90-236 Łódź

Funduszepleu
Projekt Multiportalu UŁ współfinansowany z funduszy Unii Europejskiej w ramach konkursu NCBR