formy typu "uczniowie i uczennice"

Czy w tekstach oficjalnych (np. w pismach urzędowych, regulaminach, zaświadczeniach) poprawne jest używanie form typu „uczniowie i uczennice”, „nauczyciele i nauczycielki”? Czy wystarczająca i zgodna z normą językową jest forma „uczniowie”, „nauczyciele” jako obejmująca wszystkie osoby? Będę wdzięczna za rozwianie moich wątpliwości. 

Opublikowano: 17 lutego 2026

Zgodnie z tradycyjną normą gramatyczną języka polskiego forma rodzaju męskoosobowego w liczbie mnogiej ma charakter ogólny. Oznacza to, że wyrazy takie jak: uczniowie, nauczyciele, pracownicy mogą odnosić się do grup o mieszanym składzie płciowym lub do osób dowolnej płci. 

Stosowanie formy „uczniowie są zobowiązani...” jest poprawne i zgodne z normą wzorcową. Zaletą tego wariantu jest zwięzłość i przejrzystość, co jest kluczowe np. w regulaminach czy ustawach.

Warto jednak zauważyć, że coraz częściej, zwłaszcza w komunikacji inkluzywnej, stosuje się pary wyrazowe, czyli np. „uczniowie i uczennice”. Formy rozbudowane podkreślają obecność obu płci, zwiększają precyzję, pozwalają uniknąć wątpliwości interpretacyjnych oraz realizują zasady języka równościowego. Nie są one błędem językowym ani naruszeniem normy. Są wyborem stylistycznym i pragmatycznym, który świadczy o wrażliwości nadawcy na kwestie równościowe. Jeśli redagujemy pisma do rodziców, uczniów czy pracowników, użycie form „uczniowie i uczennice” lub „nauczyciele i nauczycielki” zostanie odebrane jako gest uprzejmości i nowoczesnego podejścia do komunikacji.

Rada Języka Polskiego w komunikatach zauważa, że choć formy męskie są tradycyjnie neutralne i wciąż dominują w tekstach prawnych i urzędowych, to dążenie do symetrii (używania żeńskich końcówek i form) jest procesem naturalnym i uprawnionym. 

Pozdrawiam

Elwira Olejniczak

Zakład Współczesnego Języka Polskiego
Instytut Filologii Polskiej i Logopedii UŁ
Poradnia językowa
ul. Pomorska 171/173
90-236 Łódź

Funduszepleu
Projekt Multiportalu UŁ współfinansowany z funduszy Unii Europejskiej w ramach konkursu NCBR